‘Dichtbij genoeg om te begrijpen, onafhankelijk genoeg om scherp te blijven’

Profiel toezichthouder Hakan Koçak

Dertiger Hakan Koçak – Jonge Toezichthouder van het jaar 2025 – verzorgde de keynote speech tijdens het recente ITGD-symposium in Amsterdam. Een van zijn overtuigingen als lid van een Raad van Toezicht: ‘Je krijgt een toezichthoudende rol, maar moet zelf betekenis geven aan die rol.’ Hoe maakt hij dit waar? Portret van een eigenzinnige en gedreven professional.

We weten het: goed toezicht houden is geen sinecure. Het is steeds weer de juiste balans vinden tussen afstand houden en betrokken zijn. Dat is een balancing act. Niet verblind raken door de bestuurders en evenmin tekort schieten in countervailing power. Dingen zien aankomen want er staat veel op het spel. De maatschappij mag haar vertrouwen niet verliezen. Dat geldt in versterkte mate voor goede doelen.

Koçak sprak de ITGD-leden toe in het futuristische gebouw van de Nationale Postcode Loterij –  een van de grootste donateurs van de goede doelen in Nederland. Centraal in de funding philosophy van de loterij staat ‘ongeoormerkt en in vertrouwen geven’ aan goede doelen in de wetenschap dat die zelf het meeste verstand hebben van hun onderwerp. Tegelijkertijd hecht men bij de Postcode Loterij aan een stevige governance met goed intern toezicht.

Hoofdspreker Koçak – registeraccountant en IT-auditor – is actief op het snijvlak van governance, technologie en digitaal leiderschap. Hij was eerder werkzaam bij accountants- en adviesfirma PwC. Tegenwoordig is hij partner bij Kriton, een bureau dat zich richt op prestatieverbetering van accountants. Als docent bestuurlijke informatievoorziening was hij enkele jaren verbonden aan Nyenrode Business Universiteit.

Toezichthouder bij TivoliVredenburg

Koçak: ‘Toen kwam opeens de kans om iets terug te doen voor mijn stad Utrecht.’ Op LinkedIn verscheen een advertentie voor een lid van de Raad van Toezicht bij TivoliVredenburg. Het muziekcentrum wilde meer interactie met de Utrechtse wijken. Koçak solliciteerde. Het podium heeft een driekoppig directie en zevenkoppige RvT, voorgezeten door Maarten Schurink, in het dagelijks leven secretaris-generaal op het ministerie van Defensie.

Sinds 2019 is Koçak RvT-lid bij TivoliVredenburg, een sprankelend gebouw vol muziek, debat, literatuur, dans en beeldende kunst. Het Utrechtse podium verenigt verschillende genres en publieksgroepen onder één dak.  In de vijf concertzalen is plaats voor 5.500 bezoekers. TivoliVredenburg – meer dan 1.000 concerten per jaar – wil een centrum zijn dat ruimte biedt aan verschillende perspectieven en verantwoordelijkheid draagt voor het gedeelde belang.

Een van de eerste acties die Koçak als toezichthouder van TivoliVredenburg ondernam, was de board in zijn Tesla door Overvecht rijden. Het nieuwe RvT-lid groeide zelf op in deze Utrechtse wijk – een multiculturele stadswijk waar flink is geïnvesteerd in verbetering van woningen en woonomgeving, het bestrijden van criminaliteit en het oplossen van schuldenproblematiek. Hij liet de boardleden de mooie en minder mooie kanten van Overvecht zien.

Tijdens zijn sollicitatie hield hij zijn RvT-leden deze spiegel voor: ‘Jullie hebben met elkaar meer dan honderd jaar ervaring, maar ik ken Utrecht beter dan jullie allemaal en kan met weinig toezichthoudende ervaring toch veel brengen.’ En passant maakte de board kennis met waarden die Koçak van jongs af aan werden meegegeven: zorg goed voor je omgeving, zorg goed voor je naasten en verwacht niet meteen iets terug. Het zijn wijze woorden van zijn vader die hij nog altijd met verve in de praktijk poogt te brengen.  

Als jeugdig RvT-lid wil Koçak bijdragen aan een dialoog over modern toezicht, waarin ‘innovatie, menselijkheid en maatschappelijke relevantie’ centraal staan. Hij is een betrokken toezichthouder die zich bekommert om de actualiteit in binnen- en buitenland. ‘De wereld verandert razend snel; het is aan leiders en toezichthouders om nieuwsgierig te blijven, verantwoordelijkheid te nemen en elkaar scherp te houden.’

Het fenomeen toezichthouden by walking around is hem op het lijf geschreven. Ook buiten de RvT-vergaderingen is hij regelmatig bij TivoliVredenburg te vinden. Achter de schermen praat hij met iedereen, van leden van de technische staf tot mensen van de beveiliging. Koçak: ‘Je grootste invloed als toezichthouder zit vaak in wie je het vertrouwen geeft.’

TivoliVredenburg staat midden in de maatschappij. Koçak: ‘Als het in de samenleving schuurt, voel je dat ook in de bestuurskamer.’. Hij doelt op factoren die een culturele instelling direct raken, zoals de wet tegen schijnzelfstandigheid, de energiecrisis, de inflatie en de verharding van het publieke debat. Maar ook op de huidige geopolitieke verhoudingen met boycots, conflicten en oorlogen. Polycrisis? ‘Misschien is dit wel het nieuwe normaal.’

Risicobereidheid en AI

Hoe staat het volgens Koçak met de risicobereidheid van organisaties en de rol daarbij van toezichthouders? Zoals bekend kan het beoordelen van risico’s de RvT – op afstand staand van het primaire proces – in een lastig parket brengen. Bovendien: risico’s spelen zich af in de toekomst terwijl toezichthouders geneigd zijn ze te beoordelen vanuit eigen ervaringen in het verleden.

Sommige risico’s, denk aan Covid19, lastig te voorspellen. Koçak heeft als toezichthouder zeker ideeën over risicomanagement, maar in dit kader vindt hij het niet kies om op de stoel van de bestuurder te gaan zitten. Hij kiest voor rolzuiverheid. ‘Dichtbij genoeg zijn om te begrijpen, onafhankelijk genoeg zijn om scherp te blijven.’

En AI? Tijdens het ITGD-symposium poneerde hij een prikkelende stelling: ‘Straks zijn alle AI-gegenereerde stukken overtuigend. Het risico is dat we als toezichthouders ons oordeel langzaam uitbesteden.’ Maar hij ziet ook een andere kant. ‘Als het goed wordt gebruikt, kan AI heel effectief zijn bij het analyseren van stukken, als gevolg waarvan de toezichthouder meer tijd heeft om mens te zijn.’     

Tot slot

Een bekroning voor zijn drive als toezichthouder kon niet uitblijven. Vorig jaar werd Koçak door de Nederlandse vereniging van Commissarissen & Directeuren uitgeroepen tot Jonge Toezichthouder van het Jaar 2025. De NCD-jury prees zijn verbindende leiderschap, zijn maatschappelijke betrokkenheid en zijn vermogen om als jonge toezichthouder een brug te slaan tussen bestuur, organisatie en samenleving.

Koçak sloot zijn keynote bij ITGD af met een ‘gouden tip voor toezichthouders in spe. Geef  jongeren die een dergelijke functie ambiëren een kans door ze stage te laten lopen bij RvT’s van goede-doelorganisaties. Zo leren ze het spel in de boardroom kennen en kritische vragen stellen. ‘Neem jezelf mee en doe het op je eigen manier’, is zijn parool. Bij goede-doelenorganisaties is dit zeker haalbaar.